Artvin web tasarım firması seçmek, dağda uzun bir yürüyüşe çıkmadan önce rehber seçmeye benzer. Yolun başında herkes deneyimli, hazırlıklı ve güler yüzlü görünür. Rehberin gerçek değeri ise hava bozduğunda, patika kaybolduğunda ya da gruptan biri yorulduğunda ortaya çıkar. Web sitesi projelerinde de durum farklı değildir. Teklif aşamasında her ekip hızlı ve özenli olduğunu söyler; asıl sınav, bir sorun çıktığında ya da yayından aylar sonra bir değişiklik gerektiğinde yaşanır. Seçim yaparken bu nedenle yalnızca fiyata bakmak yetmez. Ekibin daha önce hangi yollardan geçtiğini, yolculuğu nasıl planladığını ve zirveden sonra inişte yanınızda kalıp kalmayacağını da sorgulamak gerekir.
Bu yazıda o sorgulamayı dört adımda yapıyoruz. İlk adımda adayların geçmiş işlerini ve referanslarını nasıl tartacağınızı anlatıyoruz. İkinci adımda ekibin çalışma biçimini ve iletişim alışkanlıklarını ilk yazışmalardan nasıl okuyabileceğinize bakıyoruz. Üçüncü adım, haklarınızı ve ödemelerinizi koruyan sözleşme maddelerine ayrıldı. Son adımda ise teslimden sonraki desteği ve sizi durdurması gereken işaretleri ele alıyoruz. Liste uzun görünebilir; ancak her madde, ileride yaşanabilecek bir sorunu daha yola çıkmadan konuşmanızı sağlar. Görüştüğünüz her adaya aynı soruları sorar ve cevapları not ederseniz, kararınız ilk izlenimden çok karşılaştırılabilir bilgilere dayanır.
Artvin web tasarım firması seçerken geçmiş işler size neyi anlatır?
Bir dağ rehberini seçerken daha önce hangi rotaları yürüdüğünü sorarsınız. Bir tasarım ekibi için bu sorunun karşılığı portföydür. Ancak portföye bakarken en gösterişli ana sayfaya değil, sizin işinize benzeyen projelere odaklanmak gerekir. Konaklama işletmesi yürütüyorsanız oda tanıtımı ve rezervasyon akışı olan sitelere, ürün satıyorsanız siparişi baştan sona işleyen mağazalara bakın. Hizmet sektöründeyseniz teklif isteği toplayan kurumsal siteler size daha çok şey anlatır. Örnekleri masaüstünden önce telefonunuzda açın. Menünün parmakla rahat kullanılıp kullanılmadığını, fotoğrafların sayfayı ağırlaştırıp ağırlaştırmadığını ve telefon numarasına kaç dokunuşla ulaşıldığını kendiniz görün. Portföydeki işlerin ne zaman yapıldığını da sorun; yıllar önce hazırlanmış örnekler ekibin bugünkü çizgisini yansıtmayabilir. Sitelerin hepsi aynı iskeletin üzerine kurulmuş gibi duruyorsa bunu not edin. Her projede aynı şablonu tekrarlayan bir ekibin, sizin işletmenizi de o kalıba sokması olasıdır. Firmanın kendi sitesi de bir örnektir; güncel, hızlı ve özenli bir vitrin, ekibin kendi işine gösterdiği ilgiyi yansıtır.
Rehberle daha önce yürümüş kişilerle konuşmak, rehberin kendisinden dinleyeceklerinizden daha öğreticidir. Referans listesindeki siteleri açıp bugünkü hâllerini kontrol edin. Hâlâ yayındalar mı, içerikleri güncel mi, tarayıcı bir güvenlik uyarısı veriyor mu? Teslimden sonra kendi kaderine bırakılmış siteler, firmanın iş bittikten sonraki ilgisi hakkında fikir verir. İmkânınız varsa bu işletmelerin bazılarını arayıp kısa bir süre ayırmalarını rica edin ve sorularınızı somut tutun. Takvime uyuldu mu, istenen değişiklikler nasıl karşılandı, acil bir durumda ekibe ne kadar sürede ulaşılabildi? İnternetteki yorumları okurken de tek tek şikâyetlere takılmak yerine firmanın bu yorumlara nasıl karşılık verdiğine bakın. Çevrenizde site yaptırmış tanıdıklarınız varsa onların anlattıkları da tabloyu tamamlar. Eski müşterilerinin iletişim bilgilerini paylaşmaktan çekinmeyen bir Artvin web tasarım firması, yaptığı işin arkasında durduğunu da göstermiş olur.
Görüşmede işlerin yolunda gitmediği bir projeyi anlatmalarını istemek de faydalıdır. Her ekip zaman zaman gecikme, anlaşmazlık ya da teknik bir aksaklıkla karşılaşır. Önemli olan, bu durumların nasıl yönetildiğidir. Sorunu saklamadan anlatan, müşteriyle birlikte nasıl bir çözüm bulunduğunu ve bundan ne öğrenildiğini paylaşan bir ekip olgunluğunu kanıtlar. Portföydeki projelerde hangi işin bizzat firmaya ait olduğunu da sorun. Tasarımı bir ekibin, yazılımı başka bir ekibin yaptığı işler olabilir. Sizin projenizde kimlerin çalışacağını bilmek, gördüğünüz örneklerin size ne kadar yol gösterdiğini anlamanızı sağlar.
Ekibin çalışma biçimi ilk yazışmalarda kendini gösterir
Tecrübeli bir rehber yola çıkmadan önce grubunu tanır; kimin ne kadar yürüyebileceğini, hangi ekipmanın eksik olduğunu sorar. İyi bir web ekibi de fiyat vermeden önce sizi tanımak için sorular sorar. Kime satış yaptığınızı, hangi dönemlerde yoğunlaştığınızı ve sitenin hangi derdinize çare olacağını merak eder. Bu sorular, teklifin sizin gerçek ihtiyacınıza göre hazırlanacağının da işaretidir. İlk görüşmede sizi dinlemek yerine hazır paketleri sıralayan bir ekip ise işinizi o paketlerden birine yerleştirmeye hazırlanıyor olabilir. Yazışmaların hızı ve düzeni de önemli bir ipucudur. İlk mesajınıza ne kadar sürede ve ne kadar özenle dönüldüğüne bakın. Satış aşamasında bile dağınık ilerleyen bir iletişim, iş başladığında nadiren toparlanır. Proje boyunca size kimin muhatap olacağını da baştan öğrenin; taleplerin tek bir sorumlunun elinde toplanması, mesajların kişiler arasında kaybolmasını önler. Çalışacağınız Artvin web tasarım firması bu kişiyi ve ona hangi saatlerde ulaşabileceğinizi açıkça belirtmelidir.
İşin planı da en az ekibin tecrübesi kadar önemlidir. Düzenli çalışan bir ekip işi keşif, iskelet çizimi, görsel tasarım, kodlama, deneme ve yayın gibi duraklara böler ve her durağın yaklaşık tarihini bir takvimle paylaşır. Bu takvimde sizin üstlendiğiniz işler de yer almalıdır. Metinlerin, fotoğrafların ve onayların ne zamana kadar iletileceği baştan bilinirse, gecikmenin kaynağı konusunda tartışma yaşanmaz. Düzeltme isteklerinin nasıl toplanacağını da konuşun. Gün içinde farklı kanallardan gelen dağınık mesajlar yerine değişikliklerin tek bir listede biriktirildiği bir yöntem, iki tarafın da işini kolaylaştırır. Anlık mesajlaşma uygulamaları hız kazandırır; yine de önemli onayların e-postayla ya da ortak bir belgeyle verilmesi daha sağlıklıdır. Yayından önce siteyi bir deneme adresinde inceleme imkânınız olup olmayacağını sorun. Gerçek ortamına benzer bir yerde yapılan bu kontrol, yayın gününde sürprizle karşılaşma ihtimalini azaltır.
İş başladıktan sonra ilerlemeyi nasıl izleyeceğinizi de netleştirin. Kısa ve düzenli bir durum notu; tamamlanan işleri, sıradaki adımları ve sizden beklenenleri tek bakışta gösterir. Kimi ekip bunun için ortak bir proje sayfası kullanır, kimi düzenli e-postalarla ilerler. Yöntemden çok, aksatılmadan uygulanması önemlidir. Belirli aralıklarla yapılan kısa görüşmeler de projenin gidişatını iki taraf için görünür kılar. Toplantılarda alınan kararları kısa bir notla paylaşmak, aylar sonra bir düzenin neden seçildiğini hatırlamayı kolaylaştırır. Sizin tarafınızda da kararları tek bir kişinin vermesi, çelişkili taleplerin önüne geçer ve süreci hızlandırır.
Haklarınızı ve ödemelerinizi koruyan sözleşme maddeleri
Yola çıkmadan önce rehberle ücrete neyin dahil olduğunu konuşursunuz. Sitenizi yaptırırken bu konuşmanın yazılı hâli sözleşmedir. Artvin web tasarım firması seçiminizi yaptıktan sonra önceliği sahiplik maddelerine verin. Alan adı işletmenizin internetteki adresidir; sizin adınıza ve sizin de girebileceğiniz bir hesapla kaydedilmelidir. Ajansın üzerine kayıtlı bir alan adı, ileride yollar ayrıldığında ciddi bir engel olabilir. Barındırma hesabında da durum farklı olmamalıdır; hesap firmanın yönetiminde olsa bile giriş bilgilerinin size teslim edileceği sözleşmede yazmalıdır. Sitenin kodu, tasarım dosyaları ve içerikleri üzerindeki hakların kimde kalacağı açıkça belirtilmelidir. Sitede satın alınmış bir tema ya da eklenti varsa, lisans hesabının kime ait olduğunu ve yıllık yenilemeyi hangi tarafın ödeyeceğini netleştirin. Harita kaydı, ziyaretçi analiz araçları ve sosyal medya gibi siteye bağlı hesapların da sizin e-posta adresinizle açılmasını isteyin.
Sözleşmenin ikinci dayanağı teslim listesidir. Hangi sayfaların hazırlanacağı, hangi işlevlerin kurulacağı, sitenin kaç dilde yayınlanacağı ve içeriği kimin gireceği tek tek yazılmalıdır. Yönetim paneli eğitimi, kısa kullanım notları ve bütün giriş bilgilerinin teslimi de listenin parçası olmalıdır. Sitenin hangi tarayıcılarda ve ekran boyutlarında denendiğini gösteren kısa bir not da isteyebileceğiniz belgeler arasındadır. Tasarım aşamasındaki düzeltme hakkınız ve bu hakkın dışında kalan taleplerin nasıl ücretlendirileceği önceden belirlenirse, proje ortasında tatsız pazarlıklar yaşanmaz. Takvim maddesi iki tarafı birlikte bağlamalıdır. Firmanın teslim tarihleri kadar sizin içerik ve onay vermeniz gereken tarihler de yazılı olursa, olası bir gecikmenin nedeni kolayca anlaşılır. Formlarla kişisel veri toplanacaksa, aydınlatma metni gibi yasal sayfaları kimin hazırlayacağı da sözleşmede yer almalıdır. Firmanın proje sırasında eriştiği müşteri bilgilerini nasıl koruyacağı ise kısa bir gizlilik maddesiyle güvenceye alınabilir.
Ödeme planı genellikle işin duraklarına bağlanır. Başlangıçta bir ön ödeme yapılması olağandır; kalan tutarın tasarım onayı ve yayın gibi somut adımlara bağlanması, iki tarafı da koruyan dengeli bir düzen kurar. Ödemenin hepsinin daha ilk gün istenmesi ise elinizdeki tek dayanağı ortadan kaldırır. Ayrılık durumunu düzenleyen bir madde de eklenmelidir. İş birliği herhangi bir nedenle sona ererse site dosyalarının, veritabanının ve yedeklerin size nasıl ve ne zaman teslim edileceği yazılı olmalıdır. Bu madde ilişki iyi giderken gereksiz görünebilir; değeri ise işler ters gittiğinde anlaşılır. İşin sonunda iki tarafın imzasıyla hazırlanan kısa bir teslim tutanağı da neyin bitip neyin açık kaldığını belgelemenin pratik bir yoludur.
Teslimden sonraki destek ve sizi durdurması gereken işaretler
İyi bir rehber sizi zirvede bırakıp dönmez; inişte de yanınızdadır. Sitenizde de iş yayın günü bitmez, yalnızca biçim değiştirir. İlk haftalarda küçük hatalar görülebilir, bazı metinlerin değişmesi ya da bir formun başka bir adrese yönlendirilmesi gerekebilir. Bu yüzden ücretsiz destek süresinin ne kadar olduğunu ve bu sürede hangi işlerin yapılacağını baştan sorun. Hata gidermek ile yeni bir özellik eklemek aynı iş değildir; sözleşmede bu ayrımın yapılması ileride yanlış anlamaları önler. Destek süresi dolduktan sonrası da konuşulmalıdır. Yazılım güncellemeleri, yedekler ve güvenlik taramaları düzenli bir bakım anlaşmasıyla mı yürütülecek, yoksa her iş ayrıca mı fiyatlanacak? Destek taleplerini hangi kanaldan ileteceğinizi ve ne kadar sürede dönüş alacağınızı yazılı hâle getirmek de işinizi güvenceye alır. Bakımda yapılan işlerin kısa bir raporla size bildirilmesini istemek şeffaflığı artırır. İşine sahip çıkan bir Artvin web tasarım firması, teslimden sonra ortadan kaybolmaz ve sitenin sağlığı hakkında size düzenli bilgi verir.
Bazı işaretler ise sizi daha yola çıkmadan durdurmalıdır. İşletmeniz hakkında tek soru sormadan fiyat söyleyen, hemen imza atmanız için acele ettiren ya da teklifini kalem kalem açıklamaktan kaçınan bir ekiple anlaşmadan önce iki kez düşünün. Alan adını sizin adınıza kaydetmeye yanaşmamak, yönetim paneli erişimini vermemek ve yazılı sözleşmeden kaçınmak da ciddi uyarılardır. Birkaç hafta içinde arama motorunun ilk sayfasına yerleşeceğinizi kesin bir dille vaat eden cümlelere de şüpheyle yaklaşın. Sıralamayı rakiplerin durumu, içeriğin niteliği ve zaman gibi birçok etken belirler; bunları tek başına kontrol eden bir firma yoktur. Portföydeki bağlantıların açılmaması, referans istediğinizde konunun geçiştirilmesi ve ödemenin tamamının peşin talep edilmesi de listeye eklenebilir. Bu işaretlerden birini görmek, görüştüğünüz Artvin web tasarım firması ile hemen yollarınızı ayırmanız gerektiği anlamına gelmez. Yine de sorularınızı derinleştirmeli ve cevapları yazılı olarak istemelisiniz.
Kararı verirken rehber benzetmesine bir kez daha dönebilirsiniz. Zorlu bir parkurda yalnızca en ucuz rehberi değil, yolu bilen, açık konuşan ve hava bozduğunda sizi yalnız bırakmayacak olanı seçersiniz. Siteniz için de aynı ölçüt geçerlidir. Her görüşmeden sonra kısa bir not alın: aday neyi iyi anlattı, neyi geçiştirdi, hangi sorunuza yanıt vermedi? Birkaç gün sonra bu notları yan yana koyduğunuzda, hangi ekibin bu tarife uyduğu çoğu zaman kendiliğinden belirginleşir. Seçtiğiniz ekiple ilk toplantıda bu soruları bir kez daha gözden geçirmek, iş birliğine ortak bir anlayışla başlamanızı sağlar.
Ajans seçerken akla takılan sorular
Teklifte yazmayan bir işi sonradan istersem ne olur?
Kapsam dışında kalan her iş, ayrı bir değişiklik talebi olarak ele alınır. Sağlıklı işleyen bir süreçte firma önce işin ne kadar süreceğini ve bedelini yazılı olarak bildirir, siz onay verdikten sonra çalışmaya başlar. Bu yüzden teklif aşamasında ileride isteyebileceğiniz işlevleri de konuşmak, sonradan bütçe ve takvim sürprizleri yaşamamanızı sağlar.
Tasarım taslağını beğenmezsem süreç nasıl ilerler?
Önce neyi beğenmediğinizi somut olarak anlatmanız gerekir: renk mi, yerleşim mi, yoksa genel hava mı? Çoğu firma sözleşmede belirlenen düzeltme hakkı içinde taslağı yeniden düzenler. Beklentiler en baştan örnek sitelerle netleştirildiyse büyük bir sapma nadiren yaşanır. Taslak tamamen yanlış bir yöne gittiyse, bunun nedenini birlikte konuşmak yeni bir başlangıçtan daha faydalı olur.
İmzadan önce elimde hangi yazılı belgeler olmalı?
Kalem kalem yazılmış bir teklif, teslim listesi, aşamaları gösteren bir takvim ve ödeme planı temel belgelerdir. Bunlara ek olarak alan adı ile barındırma hesabının kimin adına açılacağını, destek süresini ve bakım koşullarını gösteren maddeleri de isteyin. Sözlü verilen sözlerin hepsinin bu belgelere yansıdığından emin olun.
Portföyü küçük olan yeni bir firmaya güvenilir mi?
Yeni kurulmuş bir ekip de özenli bir iş çıkarabilir. Bu durumda portföyün genişliği yerine az sayıdaki örneğin kalitesine, ekibin sorularınıza verdiği yanıtlara ve sözleşmeye yaklaşımına bakın. Uzun bir referans listesi sunamasa da açık bir teklif, net bir takvim ve yazılı bir destek planı hazırlayan bir ekip, güven için sağlam bir zemin oluşturur.

